A orixe do café

Café formando un corazón.

A orixe do café sitúase en África, máis concretamente nunha zona montañosa ao norte da actual Etiopía, chamada Abisinia fai uns séculos.

Como non podía ser doutro xeito nunha zona tropical, concretamente do oriente africano.
 
Moi probablemente xorde da actual provincia de  Kaffa, do que parece, pode xurdir o termino café para denominar a esta bebida. 
 
Aínda que está suposición está moi estendida non está totalmente aceptada.
 
Ao café  arábiga cultivado en todo o mundo pódeselle seguir a súa orixe ata os antigos bosques tropicais na meseta etíope, onde podemos atopar de forma natural cafeeiras aínda a día de hoxe. 
 
Podemos dicir que nos bosques que existen en altura no sur oeste de Etiopía, entre os 1300 e os 2000 metros crece de forma natural a cafeeira, arbusto que dá como froito as sementes das que se obtén o café, que na súa forma silvestre pode alcanzar os 10 - 12 metros de altura, e que forma parte, como dixemos da vexetación autóctona da zona.
 
Cafeeiras con froitos maduros
 

Cal é a orixe do costume de consumir café?

Non o sabemos de certo, fáltannos fontes escritas.
 
Á pregunta que desde cando se toma café nesa zona, é algo ao que dificilmente podemos responder.
 
Posiblemente durante milenios, pero a escritura chegou moi  tardiamente á zona, co cal os investigadores non puideron recoller máis que lendas locais que se transmitiron oralmente.
 
As máis famosa de todas é a que relaciona a aparición do café cos pastores de cabras das tribos que habitan estas zonas.
 
A lenda di que  Kaldi que era un pastor de cabras descubriu o café despois de darse conta de que despois de comer as bagas do  ca feto, as súas cabras volvíanse moi enérxicas, estaban alerta e non querían durmir pola noite. 
 
Aínda que a lenda coincide en sinalar ao bo de Kaldi, como responsable do descubrimento, varían en relatar como chega o descubrimento aos monxes dun mosteiro.
 
Os monxes do seu poboado realizaron unha beberaxe cos devanditos grans, con todo non tiña moi bo sabor, polo que decidiron tiralos ao lume.
 
Nese momento os grans tostados daban un aroma tan  agradable que os monxes volveron probar a beberaxe unha vez os grans tiñanse tostados, xurdindo así  a forma de tomaren esa bebida.
 
Viron no café un elemento fantástico para axudarlles a permanecer atentos e non durmirse nas longas horas de oración ás que se sometían.
 

A primeira expansión do café polo mundo árabe.

Aquí pasamos da lenda á historia.

É a partir de aquí onde o descubrimento esténdese e chega á zona da  Península Arábica de onde salta ao mundo musulmán en xeral, que entenderá o seu consumo e será o primeiro paso para conquistar o mundo.
 
Na orixe do café como bebida para o ser humano, sexa certa a lenda ou non, si podemos afirmar que serían as tribos destas zona de Etiopía os primeiros  que comezan a utilizar o café para o consumo humano.
 
Por que dixemos que o café chega ao mundo Árabe do século XV que ten unha cultura escrita perfectamente desenvolvida e por tanto ten deixado o café un rastro histórico.
 
Sabemos que se cultivou e  comerciou co café na Península Arábiga desde o século XV.
 
O café cultivábase no distrito iemení de Arabia e no século  XVI coñecíase en Persia, Exipto, Siria e Turquía.
 
Curiosamente o café non se tomaba só en casa senón que se consumía no equivalente a cafeterías actuais, lugares especializados en servir café que comezaron a aparecer por todo o Próximo Oriente no século XVI.
 
Os clientes non só bebían café e conversaban, senón que tamén escoitaban música, vían aos artistas, xogaban ao xadrez e mantíñanse ao tanto das noticias. 
 
As crónicas do momento falan do Viño de Arabia, que aos poucos comeza a difundirse.
 

A chegada a Europa é un fito importante o a difusión do café.

A súa chegada a Europa non foi fácil por que mentres moitos viron as súas posibilidades, outros nunha Europa cristiá, vían un perigo nun  liquido negro vindo do mundo musulmán que ademais era un excitante, o que fixo que se mirase con moito receo.
 
A algún  faltoulles tempo para concluír que era un líquido do diaño, cualificándoa nin máis nin menos que como a amarga invención de Satanás.
 
Con estas opinións non é de estrañar que tras a súa chegada a Venecia en 1615 o clero da cidade o condenase e tentará prohibilo.
 
A controversia foi tan grande  entre detractores do café e os que vían os seus  beneficios que se pediu ao Papa Clemente VIII que interviñese na disputa.
 
O papa Clemente VIII insistiu en probar o café antes de condenalo.
 
Non sabemos se por darlle nos narices ao clero veneciano ou por que realmente lle gusto. Unha vez probada a bebida pareceulle tan satisfactoria que decidiu darlle a aprobación Papal.
 
O cal sitúa a Clemente VIII, como un dos  heroes desta historia de crecemento do café xunto a Kali, os monxes, e os árabes que lle deron o primeiro impulso ao café fóra de África.
 
O café crea cafeterías, o mesmo fenómeno que vimos no mundo musulmán deuse na cristiá Europa. 
En Italia, Austria, Francia, Inglaterra, Alemaña, Holanda comezan a crearse cafetería.
 
En Inglaterra denomínollas universidades dun centavo, chamadas así porque polo prezo dun centavo uno podía comprar unha cunca de café e establecer unha conversación estimulante.  
 
E é certo amigos o café facilita a comunicación e estimula o intelecto, e parece que isto quedo claro desde un principio.
 
Ademais en moitas destas zonas almorzábase con viño ou cervexa.
 
Como podedes imaxinar tomar un café á primeira hora da mañá era moito mellor para comezar o día alerta e con máis enerxía que tomar un baseo de viño ou de cervexa.
 
Parece que os traballadores cun café eran máis produtivos que cunha xarra cervexa ou cunha cunca de viño.
 
Si amigos parece que iso che tomar un café antes de entrar a traballar é un costume que se instaura ben pronto.
 
A mediados do século  XVII había máis de 300 cafés en Londres.
 
O cal deu lugar a un efecto cando menos curioso moitas das cafeterías atraían clientes con ideas afíns, incluídos comerciantes, transportistas, corredores e artistas.
 
E deles xurdían numerosas ideas empresariais en moitísimos sectores. Moitas empresas xurdiron destes cafés especializados. 
Tanto a empresa aseguradora  Lloyd' s  of  London como a Sociedade de Clasificación  Lloyd' s  Register tomaron os seus nomes como ' Lloyds' por ser ese o seu lugar de reunión habitual, pois habían naceu na casa de Edward  Lloyd' s  Coffee  House.
 
Café Casino - Santiago de Compostela
 

Pero aínda faltábanlle un par de pasos ao café para dominar o mundo. O salto a América e a Asía.

Parece que a América o café dá o salto a través da actual Nova York.
 
Cara a mediados do século  XVII, o café foi levado a Nova Ámsterdam, máis tarde chamado polos británicos Nova York.
 
Despois esténdese por Filadelfia,  Boston e outras cidades norteamericanas.
 
Cando o café alcanzou as colonias estadounidenses, non tivo inicialmente tanto éxito como tivera en Europa, xa que os colonos víano como un pobre substituto do alcol. 
 
Non será ata a Guerra da Independencia con Gran Bretaña que a demanda de café aumente ata tal punto que os distribuidores tiveron que agrupar as escasas existencias e subir os prezos drasticamente.
 
Parte do éxito non imos negalo debeuse a que a posibilidade de acceso ao té que viña a través de mercadores británicos viuse reducido drasticamente.
 

As orixes do cultivo de café en  Asía e  América 

Serán os holandeses tamén quen leve o seu cultivo a  Asía primeiro e  América despois.
 

Asía.

O café chegou primeiro á colonia holandesa de Malabar na India, cara ao 1700, e despois chegaría Suriname en 1718, e seguiron coa expansión plantando cafetais na Illa de Xava, actual indonesia.
 
Uns cuantos anos despois, as colonias holandesas convertéronse na principal fonte de subministración de café a Europa.  
 
Aínda hoxe en día Indonesia é o cuarto exportador de café do mundo.

 

Cales son as orixes do cultivo de café en América:

O café chegou primeiro á colonia holandesa de Suriname en 1718, e despois plantáronse  cafetais na Güiana Holandesa.
Outros gobernos europeos deciden seguir o exemplo dos holandeses.
  • En concreto Francia, quen en 1726 contaba xa coa súa primeira colleita de café americano. 
  • En 1730 os británicos levaron o café a Xamaica, onde hoxe en día cultívase  un dos cafés máis famosos e caros do mundo, nas  Blue  Mountains.
  • Un par de anos despois chegan as primeiras sementes ao que quizá sexa a zona de produción de café máis coñecida na actualidade, Colombia. Serán misioneiros españois os primeiros en introducir o arbusto no  pais.
Nunha avance lenta pero imparable en zonas como Ecuador, Venezuela, Perú, Bolivia, Brasil, ou México, etc. A mediado do século  XVIII xa se podía ver a potencia cafeteira que terían estas zonas como produtoras de café.
 
É en América onde máis e mellor desenvolvéronse os cafeeiros.
 
En terras intertropicais e a unha altitude superior a 1500 - 2000 metros dan excelentes cafés  arábicas apreciados en todo o mundo.
 
Hoxe en día, algúns dos mellores cafés do mundo, como os emblemáticos Colombia, proceden do continente americano.  
 
E o maior produtor de café do mundo, Brasil, está igualmente nesta zona.

 

Que pasa cas orixes do café en España?

Parece que a presenza do café en España é antiga.
 
Nun libro escrito polo licenciado Lavedan en 1796 afírmase:
 
"O uso da bebida do café está moi introducida en España,  particularmente nos portos de mar, é unha bebida moi antiga e moi usada noutros reinos e provincias".
Despois fai outra afirmación sorprendente.
 
Esta bebida bébese en puntos públicos noutras cidades populosa como Madrid, Cádiz, Barcelona e outras partes.
O que nos pode levar a pensar que en antes do XIX había cafés na ruas españolas.
 
Xa a finais do século XIX e comezos do século XX, os cafés convertéronse nun espazo cultural moi importante, onde había interesantes faladoiros de arte e literatura.  
 
En España serán os comerciantes italianos a mediados do século  XVIII os que o introduzan en España.
 
Un tal Gippini parece que tiña establecemento en Barcelona, Cádiz, Madrid, San Sebastián e Sevilla.
 
Se non queres perder nada sobre as orixes do café en España podedes ser o extenso e documentado post de Carlos Azcoytia Historia do café e dos cafés en España.
 
Datos de consumo do café en España - Infografía

 

Hoxe en día despois da auga é a bebida máis consumida no mundo.

Pero o seu camiño non sempre foi fácil. No século XVII considerábase, tanto ao té como ao café, como unha droga. 
 
Pensábase que un consumo excesivo provocaba a morte. 
 
Ata tal punto tiña mala fama que rei Gustavo III de Suecia decidiu poñer a proba as súas terribles consecuencias.
 
Seleccionou a dous presos, un bebería cada día unha cunca de café e o outro una de té. 
 
Este experimento foi seguida por unha sisuda comisión médica. 
 
O curioso do caso é que primeiro morreu o propio rei, despois todos os membros da comisión, e que os reos, tras moitos anos de consumir a súa dose diaria, morreron, aquí non se  ian a quedar, primeiro o consumidor de té e por último o que consumía café.
 

O século XX é o momento onde o café alcanza o seu status actual.

  • Xeráronse avances no procesamento do café debido ao auxe de métodos mecánicos de toste, moenda e preparación.
  • A principios do século XX desenvolvéronse tamén métodos de conservación e  empaquetado que permitiron desenvolver a expansión do seu consumo no mundo.
  • A mellora dos medios de transporte tamén favoreceu o crecemento do consumo do café
Os estadounidenses adoptaron ao café dentro do seu estilo de vida que logo foi exportado a medio mundo, o outro medio xa o coñecía.
 
En Europa Italia, Francia, Alemaña, España, países escandinavos  e resto de países da Europa Occidental teñen unha gran tradición á hora de tomar café.
 
Este consumo en países que tiveron un predominio cultural moi forte nos últimos séculos foi afianzando unha "cultura cafeteira" que axudou a estender o consumo de café ao resto do mundo.  
 
Nos países que xa tiñan gran tradición cafeteira, como Italia, Alemaña e os países escandinavos, non fiexeron mais que sumar novos conversos aos praceres do bo café no século  XX. 
 

O café no Século  XXI 

O consumo de café crece día a día, ten aumantado un 95% nos últimos 35 anos.
 
Chegando á espectacular cifra de case 10.000 millóns de quilos de café ao ano. 
 
De media no mundo, unha persoa toma 1,3 quilos de café en 365 días que ten un ano.
 
 Infografía con datos de consumo do café mundial

 

Curiosamente non son os países produtores os que máis café toman so:

  • Os finlandeses encabezan o ránking con 12 quilos por persoa ao ano. 
  • Os noruegueses con case 10 quilos por persoa aguántanlles a duras penas o ritmo. 
  • O  top 3 é para os suecos con 8,4 quilos
  • Seguidos de preto polos holandeses que beben 8,2 quilos de café durante o ano.
Dentro dos países produtores de café, Brasil é no que se bebe máis café, 5,6 quilos.
 
E en México soamente beben 1,2 quilos ao ano.
 
Os españois estamos nun consumo de 4,5 kg ano, por encima do consumo en Estados Unidos 4,1 e por baixo de Italia, por exemplo, que toman uns 6 quilos habitante ano.
 
O percorrido do café foi longo, pero hoxe en día é un produto de éxito, sendo a segunda mercadoría máis comercializada do mundo tras o petróleo.
 
Ata aquí chegamos o café e mais nos.
 
Un saúdo e un gran café para ti.
 
Para calquera cuestión que teñas ou queiras transmitir tes un pouco máis abaixo un formulario para facer comentarios

Engadir un novo comentario

Plain text

  • Non se permiten etiquetas HTML.
  • Os enderezos de páxinas web e os de correo electrónico son convertidos automaticamente en enlaces.
  • Saltos de liña e parágrafo automáticos.
CAPTCHA
Esta pregunta é para comprobar se vostede é un visitante humano e previr envíos de spam automatizado.
Imaxe CAPTCHA
Introduza os caracteres amosados na imaxe.
▲ Superior